RÖLE KOORDİNASYONU

Kaynaktan itibaren en uçtaki tüketiciye doğru, peş peşe dizilen fiderlerden oluşan bir sistemde, aynı arızayı gören rölelerden, kaynaktan daha uzak olanın daha önce; daha yakın olanın daha sonra çalışmasına “seçici çalışma” bu şekilde çalışmayı sağlayan ayar işlemine “röle koordinasyonu” denir.

Aynı arıza akımında; kaynağa yakın röle, diğerinden en az t zamanı kadar sonra kesicisini açtırmalıdır. Bu  t  zamanı, her iki rölenin çalışma zamanı hatalarından, uzak röleye ait kesicinin çalışma zamanından, yakın rölenin eylemsizliğinden doğan zaman hatasından ve bir emniyet zamanından oluşur. t  zamanını oluşturan bu beş bileşenin her biri ortalama 0,1 saniye kabul edilebilir. O halde pratikte t zamanı 0,5 saniye olarak alınabilir. Ancak, burada akla şu soru gelebilir, sabit zaman aralıkları ile  sıralanmış 4 fiderden kaynağa en uzak olanı 1 sn olarak ayarlandığı zaman kaynağa en yakın olan 2,5 sn olarak ayarlanması beklenmektedir. Bu durumda şebekede bulunan trafoların kısa devre dayanım sürelerinin üzerine çıkılabilir ki bu durumda yapılan koruma işlevini yitirmiş olacaktır..

 Kaynaktan itibaren ardarda çok sayıda fidere sahip bir şebekede aşırı akım röle koordinasyonunu sadece zaman değerlerini uygun seçerek sağlamaya çalışmak doğru değildir. Çünkü bu takdirde kaynağa en yakın aşırı akım rölesinin zaman gecikmesi çok yüksek olacaktır ve beklide teçhizatın hasarlanmasını önleyemeyecektir. Bu nedenle rölelerin çalışma akımlarının ayar değerlerini de uygun seçerek kaynağa yaklaştıkça zaman değerlerinin çok yükselmesi bir dereceye kadar önlenebilir. Rölelerin ani elemanlarının  koordinasyonuda yapılabilirse o takdirde zaman değeri dahada küçültülebilir.

Yukarıdaki şekilde verilen baralarda kısa devre akımları A=10500 A, B=7000 A, C=4000 A, D=2000 A olsun. Sabit zaman röle ayarı yapıldığı takdirde trafonun kısa devreye dayanma süresini zorlayacak bir kısa devre süresinin kaynağa yakın trafoda meydana geldiğini görmüştük. Burada ise akım ve ani eleman koordinasyonu ile daha iyi bir sonucun alınabileceğini görmeye çalışacağız. Çalışma akımı ayar değeri olarak 1 nolu rölede zamanlı eleman için 500 A , ani eleman için 1000 A uygun olsun. 2 nolu rölenin zamanlı elemanı 1500 A , ani elemanı 2500 A ayarlanabilsin. 3 nolu rölenin zamanlı elemanı 3000 A ani elemanı 5000 A ve 4 nolu rölenin zamanlı elemanı 5500 A ani elemanı 8500  A ayarlanabilir olsun. Bu durumda, bütün rölelerin zamanlı elemanları  1 saniyelik sabit zaman  gecikmesine ayarlanabilir ve röle koordinasyonu, her akım değeri için o akım değerinde çalışması mümkün olan iki rölenin çalışma zamanları arasında 1 saniyelik fark kalmaktadır. Bu durumda kaynağa en yakın rölenin çalışma zamanı sabit zamanda hesaplandığı gibi 2,5 sn değil 1 sn olacaktır. Burada şu hususu belirtmek faydalı olacaktır. Röle koordinasyon eğrilerini çizerken tüm rölelerden geçecek akımları aynı gerilim bazında ifade etmek zorunludur. Aksi takdirde her gerilim  seviyesi için ayrı akım ekseni çizmek gerekir.. akımların aynı gerilim seviyesine indirgenmesi. İdeal bir trafoda giriş güç ile çıkış güç birbirine eşittir. P 1 =P 2 , I 1 xV 1 =I 2 xV 2   , I 2 =I 1 xV 1 /V 2 buradan diğer gerilim seviyesine indirgenecek akım değeri bulunmuş olur.

Ters zamanlı aşırı akım rölesi kullanılarak röle koordinasyonu yapmak seçicilik sağlanması için en önemli alternatiftir.

Ana sayfa     |     Hakkımızda    | Faaliyet Alanları    |     Referanslarımız     |     İletişim      
Copyright © enpamuhendislikr 2010  |